2026-03-13 Artykuły

Lawenda w zaburzeniach lękowych i nerwicy – działanie oparte na badaniach naukowych

Zaburzenia lękowe należą do najczęstszych problemów zdrowia psychicznego i coraz częściej dotyczą osób w różnym wieku. Obok psychoterapii i leków syntetycznych rośnie zainteresowanie metodami naturalnymi o potwierdzonej skuteczności. Olejek z lawendy wąskolitnej (Lavandulae angustifoliae oleum) wykazuje działanie przeciwlękowe, co potwierdzają badania kliniczne. W dawkach 80–160 mg dziennie istotnie zmniejsza objawy lęku, poprawia jakość życia i jest dobrze tolerowany. Nie powoduje sedacji ani ryzyka uzależnienia. Standaryzowany olejek lawendowy może stanowić bezpieczne wsparcie w leczeniu zaburzeń lękowych.

Choć termin „nerwica” (ang. neurosis) wprowadził w XVIII w. szkocki lekarz i chemik – William Cullen, to opisy zaburzeń nerwicowych pojawiały się już 2,5 tys. lat temu, m.in. w Biblii i starożytnym Egipcie.

Lęk może przybierać różnorodne formy i obrazy kliniczne. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 wyróżnia się klika typów zaburzeń nerwicowych:

  • zaburzenia lękowe w postaci fobii (F40),
  • zaburzenia lękowe z napadami lęku (F41.0),
  • zaburzenie lękowe uogólnione (F41.1),
  • zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane (F41.2),
  •  zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, czyli nerwica natręctw (F42),
  • reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (F43),
  • zaburzenia dysocjacyjne (F44), zaburzenia występujące pod maską somatyczną (F45) i inne zaburzenia nerwicowe.
  Czytaj pełny tekst

Autor: lek. spec. psychiatrii Aleksandra Pięta, lek. Dawid Sasin

Udostępnij:

Data publikacji: 2026-03-13

Źródło: "Lek w Polsce" nr 02/2026

Słowa kluczowe: zaburzenia lękowe, olejek eteryczny z lawendy, fitoterapia

DOI: 10.57591/Lek.202602.01

1. Thibaut F. Anxiety disorders: a review of current literature. Dialogues Clin Neurosci. 2017;19(2):87. doi:10.31887/DCNS.2017.19.2/FTHIBAUT.
2. Beesdo K, Pine DS, Lieb R, Wittchen HU. Incidence and risk patterns of anxiety and depressive disorders and categorization of generalized anxiety disorder. Arch Gen Psychiatry. 2010;67(1):47–57. doi:10.1001/archgenpsychiatry.2009.177.
3. Bandelow B, Michaelis S, Wedekind D. Treatment of anxiety disorders. Dialogues Clin Neurosci. 2017;19(2):93. doi:10.31887/DCNS.2017.19.2/BBANDELOW.
4. Gottschalk MG, Domschke K. Novel developments in genetic and epigenetic mechanisms of anxiety. Curr Opin Psychiatry. 2016;29(1):32–38. doi:10.1097/YCO.0000000000000219.
5. Beesdo K, Knappe S, Pine DS. Anxiety and anxiety disorders in children and adolescents: developmental issues and implications for DSM-V. Psychiatr Clin North Am. 2009;32(3):483. doi:10.1016/j.psc.2009.06.002.
6. EZOP. Rozpowszechnienie, bariery i rekomendacje – raport końcowy. EZOP EDU; 2012:267–277. Dostępne na: http://www.ezop.edu.pl.
7. Bandelow B, Michaelis S. Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues Clin Neurosci. 2015;17(3):327. doi:10.31887/DCNS.2015.17.3/BBANDELOW.
8. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Ochrona zdrowia psychicznego w Polsce: wyzwania, plany, bariery, dobre praktyki. Warszawa: RPO; 2014. Dostępne na: https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Ochrona_zdrowia_ psychicznego.pdf.
9. Puls Medycyny. Rośnie liczba zaświadczeń lekarskich wystawionych z tytułu zaburzeń psychicznych [Internet]. Dostępne na: https://pulsmedycyny.
pl/system-ochrony-zdrowia/psychologia-i-psychiatria/rosnie-liczbazaswiadczen-lekarskich-wystawionych-z-tytulu-zaburzen/
10. Mielimąka M, Rutkowski K, Cyranka K, Sobański JA, Dembińska E, Müldner-Nieckowski Ł. Lęk–cecha i lęk–stan u pacjentów leczonych intensywną, krótkoterminową psychoterapią grupową z powodu zaburzeń nerwicowych i osobowości. Psychiatr Pol. 2017;51(6):1165–1179. doi:10.12740/PP/OnlineFirst/60537.
11. Andrews G, Bell C, Boyce P, et al. Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists clinical practice guidelines for the treatment of panic disorder, social anxiety disorder and generalised anxiety disorder. Aust N Z J Psychiatry. 2018;52:1109–1172.
12. Pużyński S, Wciórka J. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Instytut Psychiatrii i Neurologii; 2000.
13. Dudek D, Rabe-Jabłońska J. Zaburzenia nerwicowe. W: Jarema M, red. Psychiatria. Warszawa: PZWL; 2017. s. 357–386.
14. Adaszyńska-Skwirzyńska M, Swarcewicz M. Skład chemiczny i aktywność biologiczna lawendy lekarskiej. Wiad Chem. 2014.
15. Adaszyńska M, Swarcewicz M, Markowska-Szczupak A. Porównanie składu chemicznego i aktywności przeciwdrobnoustrojowej olejku eterycznego otrzymanego z różnych krajowych odmian lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia L.). Post Fitoter. 2014.
16. Dobros N. Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter. 2017:18(3):215-222.
17. Amin A, Rahmani Gavanrudi M, Karami K, Raziani Y, Baharvand P. The role of aromatherapy with lavender in reducing the anxiety of patients with cardiovascular diseases: a systematic review of clinical trials. J Herbmed Pharmacol. 2022;11(2).
18. Conrad P, Adams C. The effects of clinical aromatherapy for anxiety and depression in the high risk postpartum woman: a pilot study. Complement Ther Clin Pract. 2012;18(3):164–168.
19. Lehrner J, Marwinski G, Lehr S, Johren P, Deecke L. Ambient odors of orange and lavender reduce anxiety and improve mood in a dental office. Physiol Behav. 2005;86(1–2):92–95.
20. Kritsidima M, Newton T, Asimakopoulou K. The effects of lavender scent on dental patient anxiety levels: a cluster randomised-controlled trial. Community Dent Oral Epidemiol. 2010;38(1):83–87.
21. Perrone M, Durante S. Olio essenziale di lavanda: benefici psicologici. Phenomena J. 2022;4(1).
22. Savage K, Firth J, Stough C, Sarris J. GABA-modulating phytomedicines for anxiety: a systematic review of preclinical and clinical evidence. Phytother Res. 2018;32:3–18.
23. Edris AE. Pharmaceutical and therapeutic potentials of essential oils and their individual volatile constituents: a review. Phytother Res. 2007;21:308–323.
24. Schuwald AM, et al. Lavender oil – potent anxiolytic properties via modulating voltage dependent calcium channels. PLoS One. 2013;8:e59998.
25. López V, Nielsen B, Solas M, Ramírez MJ, Jäger AK. Exploring pharmacological mechanisms of lavender (Lavandula angustifolia) essential oil on central nervous system targets. Front Pharmacol. 2017;8:280.
26. Linck VM, et al. Effects of inhaled linalool in anxiety, social interaction and aggressive behavior in mice. Phytomedicine. 2010;17:679–683.
27. Cline M, et al. Investigation of the anxiolytic effects of linalool, a lavender extract, in the male Sprague-Dawley rat. AANA J. 2008;76.
28. Yap WS, Dolzhenko AV, Jalal Z, et al. Efficacy and safety of lavender essential oil (Silexan) capsules among patients diagnosed with anxiety disorders: a network meta-analysis. Sci Rep. 2019;9:18042.
29. Dold M, Bartova L, Volz HP, et al. Efficacy of Silexan in patients with anxiety disorders: a meta-analysis of randomized, placebo-controlled trials. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2023;273(7):1615–1628.
30. Bickers D, Calow P, Greim H, Hanifin JM, Rogers AE, Saurat JH, et al. A toxicologic and dermatologic assessment of linalool and related esters when used as fragrance ingredients. Food Chem Toxicol. 2003;41(7):919–942. doi:10.1016/S0278-6915(03)00016-4.
31. Doroshyenko O, Rokitta D, Zadoyan G, Klement S, Schläfke S, Dienel A, et al. Drug cocktail interaction study on the effect of the orally administered lavender oil preparation Silexan on cytochrome P450 enzymes in healthy volunteers. Drug Metab Dispos. 2013;41(5):987–993. doi:10.1124/dmd.112.050203.
32. Heger-Mahn D, Pabst G, Dienel A, Schläfke S, Klipping C. No interacting influence of lavender oil preparation Silexan on oral contraception using an ethinyl estradiol/levonorgestrel combination. Drugs R D. 2014;14(4):265–272. doi:10.1007/s40268-014-0065-5.
33. Kasper S, Gastpar M, Müller WE, Volz HP, Möller HJ, Schläfke S, Dienel A. Lavender oil preparation Silexan is effective in generalized anxiety disorder: a randomized, double-blind comparison to placebo and paroxetine. Int J Neuropsychopharmacol. 2014;17:859–869.
34. Koulivand PH, Khaleghi Ghadiri M, Gorji A. Lavender and the nervous system. Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:681304.
35. Woelk H, Schläfke S. A multi-center, double-blind, randomised study of Silexan in generalized anxiety disorder. Int J Neuropsychopharmacol. 2010;13(5):1–11.
36. Ferguson JM. SSRI antidepressant medications: adverse effects and tolerability. Prim Care Companion J Clin Psychiatry. 2001;3(1):22–27.
37. Masand PS. Tolerability and adherence issues in antidepressant therapy. Clin Ther. 2003;25(8):2289–2304.
38. Lader M. Benzodiazepines revisited – will we ever learn? Addiction. 2011;106(12):2086–2109.
39. Smink BE, Egberts ACG, Lusthof KJ, Uges DRA, de Gier JJ. The relation between benzodiazepine use and traffic accidents: a systematic review. CNS Drugs. 2010;24(8):639–653.
POWRÓT
...
kup najnowszy numer »
Info
Najczęściej czytane
Redaktor poleca
GP

Na skróty

Informacje

Copyright © Medyk sp. z o.o