2026-02-09 Artykuły

Prawidłowy rozwój dziecka w erze przekąsek: jak nawyki żywieniowe wpływają na wzrastanie, odporność i funkcje poznawcze

„Przekąskowy” model żywienia dzieci, z rosnącym udziałem żywności wysokoprzetworzonej, sprzyja nadmiarowi energii przy niskiej gęstości odżywczej diety. Może to prowadzić do luk w podaży mikroskładników ważnych dla wzrastania, odporności i rozwoju układu nerwowego, szczególnie u dzieci odżywianych wybiórczo lub z obniżonym apetytem. Omówiono konsekwencje częstego spożywania słodkich i słonych przekąsek oraz znaczenie witamin A, B, C, D, E i żelaza w rozwoju dziecka. Podkreślono praktyczne interakcje (witamina C – wchłanianie żelaza, witamina A – metabolizm żelaza). Zaproponowano podejście diet-first uzupełniane bezpieczną, celowaną suplementacją (witamina D profilaktycznie, żelazo według wskazań).

W polskim kontekście praktycznym istotne są dane o jakości żywienia najmłodszych. Wyniki ogólnopolskiego badania PITNUTS 2024 wskazują, że diety dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym często odbiegają od zaleceń, a ryzyko nieadekwatnej podaży wybranych składników odżywczych pozostaje realne, zwłaszcza w dietach o ograniczonej różnorodności. W takich warunkach łatwo o sytuację „nadmiaru kalorii i niedoboru jakościowego”, w której dziecko zaspokaja głód produktami przekąskowymi, lecz jednocześnie nie realizuje potrzeb rozwojowych w zakresie mikroskładników.

  Czytaj pełny tekst

Autor: dr n. farm. Oleg Burdzenia

Udostępnij:

Data publikacji: 2026-02-09

Źródło: "Lek w Polsce" nr 01/2026

Słowa kluczowe: żywienie dzieci, żywność wysokoprzetworzona, przekąski, witamina D, niedobór żelaza

1. Chamarthi VS, Shirsat P, Sonavane K, et al. The impact of ultra-processed foods on pediatric health. Obes Pillars. 2025;16:100203. doi:10.1016/j.obpill.2025.100203.
2. Petridi E, Karatzi K, Magriplis E, et al. The impact of ultra-processed foods on obesity and cardiometabolic comorbidities in children and adolescents: a systematic review. Nutr Rev. 2024;82(7):913-928. doi:10.1093/nutrit/nuad095.
3. Chen ZH, Mousavi S, Mandhane PJ, et al. Ultraprocessed Food Consumption and Obesity Development in Canadian Children. JAMA Netw Open. 2025;8(1):e2457341. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.57341.
4. Khoury N, Martínez MA, Garcidueñas-Fimbres TE, et al. Ultraprocessed food consumption and cardiometabolic risk factors in children. JAMA Netw Open. 2024;7(5):e2411852. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.11852.
5. Sawicki M, Kowalkowska J, Kawiak-Jawor E, Kulaga Z, Rowicka G, Socha P, et al. Diet Quality and Nutrient Adequacy Among Polish Children: Findings from the PITNUTS 2024 Study. Nutrients. 2025;17:3364:1-22. doi:10.3390/nu17213364.
6. World Health Organization. Guideline: Sugars intake for adults and children. Geneva: WHO; 2015.
7. Ha DH, Nguyen HV, Bell LK, et al. Trajectories of child free sugars intake and dental caries – a population-based birth cohort study. J Dent. 2023;135:104559. doi:10.1016/j.jdent.2023.104559.
8. Leyvraz M, Chatelan A, da Costa BR, et al. Sodium intake and blood pressure in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of experimental and observational studies. Int J Epidemiol. 2018;47(6):1796-1812. doi:10.1093/ije/dyy121.
9. Chiong TXB, Tan MLN, Lim TSH, Quak SH, Aw MM. Selective Feeding – An Under-Recognised Contributor to Picky Eating. Nutrients. 2024;16(21):3608. doi:10.3390/nu16213608.
10. del Campo C, et al. Risk Factors and Consequences of Food Neophobia and Pickiness in Children and Adolescents: A Systematic Review. Foods. 2024;14(1):69. doi:10.3390/foods14010069.
11. Iwańska J, Pskit Ł, Stróżyk A, Horvath A, Statuch S, Szajewska H. Effect of oral nutritional supplements administration on the management of children with picky eating and underweight: a systematic review and meta-analysis. Clin Nutr ESPEN. 2025;67:257-264.
12. Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M, et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients. 2023;15(3):695. doi:10.3390/nu15030695.
13. Chaber R, Helwich E, Lauterbach R, et al. Diagnosis and Treatment of Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia in Children and Adolescents: Recommendations of the Polish Pediatric Society, the Polish Society of Pediatric Oncology and Hematology, the Polish Society of Neonatology, and the Polish Society of Family Medicine. Nutrients. 2024;16:3623. doi:10.3390/nu16213623.
14. Piskin E, Cianciosi D, Gulec S, Tomas M, Capanoglu E. Iron Absorption: Factors, Limitations, and Improvement Methods. ACS Omega. 2022;7(24):20441-20456. doi:10.1021/acsomega.2c01833.
15. Mejia LA, Erdman JW Jr. Impact of Vitamin A Deficiency on Iron Metabolism and Anemia: A Historical Perspective and Research Advances. Nutr Rev. 2025;83(3):577-585. doi:10.1093/nutrit/nuae183.
16. Tang J, Tan Y, Chen Y, Wang F, Wang T, Sun M, et al. Vitamin A, Vitamin D, Iron, and Zinc in Relation to Anemia Risk: Observational Evidence and Mendelian Randomization. Nutrients. 2025;17(20):3220. doi:10.3390/nu17203220.
POWRÓT
...
kup najnowszy numer »
Info
Najczęściej czytane
Redaktor poleca
GP

Na skróty

Informacje

Copyright © Medyk sp. z o.o