Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), kwas α-linolenowy ALA i linolowy LA stanowią niezwykle ważne składniki diety człowieka. Ich jedynym źródłem jest pożywienie, ponieważ nie mogą być syntetyzowane w organizmie. Po spożyciu kwas ALA jest przekształcany w kwasy tłuszczowe omega-3: kwas eikozapentaenowy (EPA), dokozaheksaenowy (DHA) i dokozapentaenowy (DPA). Stopień konwersji ALA do EPA, DPA i DHA jest niski, około kilku procent, ale wzrasta u kobiet podczas ciąży i laktacji. DHA jest kluczowym składnikiem lipidów strukturalnych błon, zwłaszcza fosfolipidów w tkance nerwowej i siatkówce oka. Natomiast EPA stabilizuje jego obecność w błonach komórek nerwowych, jest także prekursorem syntezy wielu ważnych substancji biologicznie czynnych, które uczestniczą w regulacji ciśnienia krwi, czynności nerek, krzepnięciu krwi, reakcjach zapalnych i immunologicznych oraz innych funkcjach w tkankach; mogą wpływać na metabolizm komórkowy, transdukcję sygnału i regulację ekspresji genów. Kwasy omega-3 wpływają na prawidłowy rozwój w okresie prenatalnym, odgrywają kluczową rolę w rozwoju siatkówki i mózgu u niemowląt i małych dzieci, w dojrzewaniu układu nerwowego i rozwoju funkcji poznawczych. Stanowią ważny element w profilaktyce i leczeniu otyłości oraz cukrzycy, wykazują działanie kardioprotekcyjne i przeciwzapalne.
Cennymi źródłami kwasu ALA są oleje roślinne, zwłaszcza olej lniany i rzepakowy, nasiona lnu i orzechy włoskie. Natomiast największe ilości EPA i DHA występują w rybach morskich (łosoś, śledź, makrela) oraz w tranie. Dostępne są również suplementy diety zawierające te kwasy. Zalecenia dietetyczne według NIZP PZH – PIB dotyczące EPA + DHA wynoszą 250 mg dziennie, dodatkowo 100–200 mg DHA/dobę dla kobiet w ciąży i karmiących. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) suplementacja samego DHA w ilości do ok. 1 g dziennie jest uważana za bezpieczną.
Jednak według najnowszych badań ponad trzy czwarte światowej populacji nie spożywa wystarczającej ilości kwasów EPA i DHA, co wskazuje na znaczącą lukę w globalnym zdrowiu publicznym. Badacze podkreślają, że wytyczne dotyczące spożycia kwasów omega-3 w państwach spoza Europy i Ameryki Północnej różnią się obecnie w zależności od kraju, co powoduje znaczne zamieszanie na świecie, i podkreślają znaczenie opracowania spójnych wytycznych opartych na dowodach naukowych. Dodatkowo osiągnięcie zalecanego spożycia wyłącznie z diety może być trudne ze względu na dostępność tłustych ryb (zatem może wymagać suplementacji), a także ograniczony dostęp niektórych populacji do porad dietetycznych.

Na skróty
Copyright © Medyk sp. z o.o