Co czwarty pacjent z cukrzycą w ciągu życia doświadczy owrzodzenia stopy, a ok. 200–250 tys. osób w Polsce zmaga się obecnie z raną w przebiegu cukrzycowej choroby stóp. Eksperci ostrzegają: lato i chodzenie boso po plaży to moment, kiedy najłatwiej zauważyć albo właśnie przeoczyć pierwsze objawy zaburzeń czucia. Cukrzycowa choroba stóp rozwija się często bez bólu. Uszkodzenia nerwów, czyli neuropatia, powodują, że pacjenci mogą nie odczuwać temperatury, urazu czy drobnego skaleczenia. W efekcie nawet niewielkie uszkodzenie skóry może w krótkim czasie przekształcić się w poważne owrzodzenie.

– W cukrzycy brak bólu nie oznacza bezpieczeństwa. Zaburzenia czucia są jednym z pierwszych objawów rozwijającej się cukrzycowej choroby stóp. Jeśli pacjent nie potrafi stopą odróżnić temperatury wody od temperatury piasku, powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza. U cukrzyka nie ma błahych ran na stopie. Każda zmiana skórna wymaga oceny, ponieważ opóźnienie leczenia może prowadzić do poważnych powikłań, w tym amputacji – zaznacza dr n. med. Przemysław Lipiński, Prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

Zlekceważone otarcie, pęknięcie skóry czy oparzenie gorącym piaskiem mogą stać się punktem wyjścia do infekcji. Śmiertelność pacjentów z cukrzycowym owrzodzeniem stopy wynosi ok. 30% w okresie pięciu lat, a wśród osób po amputacji aż 60% umiera w ciągu 5 lat.

– Każde, nawet niewielkie uszkodzenie skóry u pacjenta z cukrzycą powinno być traktowane poważnie. Cukrzycowa choroba stóp rozwija się często bez bólu, dlatego pacjenci nie zgłaszają się do lekarza na wczesnym etapie zmian. Tymczasem szybka diagnostyka i właściwie prowadzona terapia pozwalają uniknąć poważnych powikłań, w tym amputacji. Kluczowe znaczenie ma systemowa organizacja opieki oraz jasno określona ścieżka postępowania z pacjentem. Wczesne rozpoznanie i skierowanie chorego do wyspecjalizowanego ośrodka decyduje o rokowaniu – podkreśla dr hab. med. Beata Mrozikiewicz‑Rakowska, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

Profilaktyka i skuteczne leczenie

Specjaliści przypominają, że każdy pacjent z cukrzycą powinien co najmniej raz w roku przejść kontrolne badanie stóp – ocenę czucia, ukrwienia oraz stanu skóry. W przypadku osób z rozpoznaną neuropatią badania powinny być wykonywane częściej. Dane z pilotażowego programu leczenia cukrzycowej choroby stóp, którym objęto 430 pacjentów zagrożonych amputacją, pokazują, że przy właściwie zorganizowanej, interdyscyplinarnej opiece aż 97% chorych uniknęło utraty kończyny. Wyniki te potwierdzają, że kluczowe znaczenie ma nie tylko świadomość pacjentów, ale także dostęp do wyspecjalizowanych ośrodków leczenia cukrzycowej choroby stóp.

Polskie Towarzystwo Leczenia Ran prowadzi równolegle Program Certyfikacji umiejętności lekarzy i pielęgniarek w zakresie leczenia ran trudno gojących się. Celem programu jest potwierdzenie rzeczywistych umiejętności klinicznych oraz przygotowanie personelu medycznego do pracy w modelu interdyscyplinarnym.

Więcej informacji o Programie Certyfikacji: ptlr.org/certyfikacja