Rada Naukowa Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych opublikowała stanowisko z rekomendacjami dotyczącymi kierunku, w jakim powinna zmierzać polska polityka szczepień. Apelują o odpowiedzialność, stabilność i prowadzenie działań wyłącznie na podstawie lokalnej sytuacji epidemiologicznej i danych naukowych. W związku z ogłoszonymi przez amerykańskie CDC (Centers for Disease Control and Prevention) nowych wytycznych dotyczących kalendarza szczepień polscy eksperci przypominają o konieczności prowadzenia polityki szczepień opartej na realiach systemu opieki zdrotnej w kraju.

– Publikujemy te rekomendacje, bo jako eksperci zauważamy zagrożenia dla zdrowia publicznego. Polska stoi dziś w obliczu zwiększonego ryzyka chorób zakaźnych, a ograniczenie profilaktyki szczepiennej to duży krok w tył. Nasze stanowisko to apel o rozsądek i konsultowanie zmian w polityce szczepień w oparciu o lokalne dane epidemiologiczne – wskazuje prof. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej OPZCI.

–  Działania w zakresie profilaktyki zdrowotnej, a w szczególności szczepień, muszą mieć merytoryczne podstawy. Jesteśmy za opartą na danych naukowych i rzeczywistej sytuacji epidemiologicznej debatą o jakości polityki zdrowotnej, a nie za kopiowaniem zagranicznych rozwiązań. Pamiętajmy, że szczepienia to inwestycja, dzięki czemu znacząco ograniczamy koszty leczenia w przyszłości – komentuje prof. Marcin Czech, przewodniczący Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych w Instytucie Matki i Dziecka.

W opublikowanym dokumencie eksperci wskazują na aktualną sytuację epidemiologiczną jako główny argument za utrzymaniem wysokiego poziomu wyszczepialności oraz niedokonywaniem skrótów w procedurach ochronnych. Eksperci alarmują: liczba przypadków wielu chorób zakaźnych w Polsce rośnie w zatrważającym tempie. Przykłady to m.in.

• Krztusiec: w 2024 r. liczba przypadków przekroczyła 32 tys. – to 35-krotny wzrost względem roku 2023. W styczniu 2025 r. zgłoszono ponad 2,6 tys. zachorowań (vs. 153 w tym samym miesiącu rok wcześniej).
• Odra: 279 przypadków odry w 2024 r. kontra 36 zgłoszonych w 2023 r. – ponad ośmiokrotny wzrost.
• RSV: do tej pory w 2025 r. zdiagnozowano ok. 95 tys. przypadków, w porównaniu do 41 tys. w 2024 r. Prawie połowa dotyczy dzieci poniżej 2. r.ż.
• Grypa: sezon 2024/2025 przyniósł ponad 2 mln zachorowań i około 1 tys. zgonów, głównie wśród osób starszych.
• HPV: nadal notujemy bardzo niski poziom zaszczepienia – około 17% populacji, mimo trwających od 3 lat programów bezpłatnych szczepień

– Dzieci chorują na ciężkie choroby, którym wiemy, jak zapobiegać. Mimo dostępnych szczepień, liczba przypadków rośnie, co wynika ze zbyt niskiego poziomu wyszczepialności. To realne zagrożenie nie tylko dla zdrowia indywidualnego, ale i dla całej populacji – ostrzega dr hab. n. med. Ernest Kuchar z Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym.

Jak podkreślają autorzy stanowiska, rezygnacja lub skracanie schematów szczepień bez potwierdzenia naukowego w lokalnych warunkach może skutkować obniżeniem odporności populacyjnej, co wprost przekłada się na wzrost zachorowań.

Warto dodać, że postulaty ekspertów dotyczące potrzeby uporządkowania polityki szczepiennej zbiegają się z planami resortu zdrowia. Podczas odbywającego się w lutym Forum Organizacji Pacjentów temat ten poruszył Mateusz Oczkowski, Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia: System szczepionkowy jest rozdrobniony pod względem finansowania [szczepionki zalecane, refundacyjne, na receptę, w ośrodkach]. Ministerstwo planuje zaproponować w ramach Polityki Lekowej Państwa jednolity system, w którym państwo dopłaca konkretną kwotę do szczepionki, a pacjent wybiera producenta.